Quy tắc vận hành băng tải an toàn cần nhớ

Trong môi trường sản xuất, băng tải công nghiệp là công cụ hỗ trợ đắc lực nhưng cũng tiềm ẩn nhiều rủi ro gây tai nạn nghiêm trọng nếu không tuân thủ các quy tắc an toàn. Theo thống kê của các tổ chức an toàn lao động quốc tế, phần lớn các tai nạn liên quan đến băng tải đến từ sự chủ quan và thiếu kiến thức kỹ thuật của người vận hành.
 
Để đảm bảo môi trường làm việc an toàn, doanh nghiệp và người lao động cần nắm vững những lưu ý quan trọng dưới đây.
 

1. Hiểu rõ các khu vực nguy hiểm

 
Trước khi chạm tay vào hệ thống, người lao động phải được đào tạo để nhận diện các "điểm chết" trên băng tải:
 

• Điểm cuốn:Là nơi dây băng tiếp xúc với quả lô đầu, quả lô cuối hoặc các con lăn. Đây là vị trí dễ cuốn quần áo, tóc hoặc tay chân vào nhất.
• Hệ thống truyền động:Nhông xích, dây curoa và trục động cơ đang quay.
• Điểm rơi vật liệu:Nơi hàng hóa được đổ từ băng tải này sang băng tải khác hoặc xuống máng, có nguy cơ gây kẹt hoặc va đập.

 
2. Quy tắc 5 "KHÔNG" tuyệt đối khi vận hành
 
Đây là những nguyên tắc cơ bản mà mọi công nhân cần ghi nhớ như một bản năng:
 

• KHÔNG bước qua hoặc ngồi lên băng tải:Dù băng tải đang dừng hay đang chạy. Băng tải có thể khởi động đột ngột bất cứ lúc nào, gây ngã nhào hoặc cuốn người vào máy.
• KHÔNG vệ sinh, bảo trì khi máy đang chạy:Tuyệt đối không dùng tay để gỡ vật kẹt hoặc lau chùi dây băng khi hệ thống chưa được ngắt điện hoàn toàn.
• KHÔNG mặc quần áo rộng, để tóc dài hoặc đeo trang sức:Áo khoác quá khổ, cà vạt, dây chuyền hoặc tóc không búi gọn là những "mồi ngon" cho các điểm cuốn của con lăn.
• KHÔNG tự ý tháo dỡ rào chắn an toàn:Các tấm lưới bảo vệ quả lô được lắp đặt có lý do. Đừng bao giờ tháo chúng ra để "cho tiện" thao tác.
• KHÔNG vận hành quá tải:Việc chất quá nhiều hàng sẽ làm rơi vãi vật liệu ra sàn gây trơn trượt hoặc làm cháy động cơ, gây nguy cơ hỏa hoạn.

 
3. Quy trình LOTO (Lockout - Tagout) – Tiêu chuẩn vàng an toàn

Trước khi tiến hành bất kỳ công việc sửa chữa hay kiểm tra nào, quy trình LOTO phải được thực hiện nghiêm ngặt:
 

• Lockout (Khóa):Ngắt nguồn điện chính và dùng khóa cá nhân để khóa tủ điện lại, đảm bảo không ai có thể vô tình bật máy.
• Tagout (Đặt biển báo):Treo biển cảnh báo "Máy đang bảo trì – Cấm đóng điện" có ghi tên người chịu trách nhiệm và thời gian dự kiến hoàn thành.
• Ghi chú:Chỉ người trực tiếp thực hiện việc sửa chữa mới có quyền tháo khóa sau khi đã đảm bảo khu vực xung quanh an toàn.

 
4. Kiểm tra hệ thống trước khi khởi động
 
Trước mỗi ca làm việc, nhân viên vận hành cần thực hiện một quy trình kiểm tra nhanh (Pre-start check):
 

• Kiểm tra xem có ai đang làm việc trên hoặc gần băng tải không.
• Đảm bảo tất cả các rào chắn bảo vệ đều ở đúng vị trí.
• Kiểm tra các nút dừng khẩn cấp và dây kéo an toàn có hoạt động bình thường hay không.
• Cảnh báo khởi động:Luôn bấm còi hoặc bật đèn cảnh báo trước khi cho băng tải chạy để những người xung quanh có thời gian rời khỏi khu vực nguy hiểm.

 
5. Lưu ý về vệ sinh và môi trường làm việc
 
Một khu vực làm việc lộn xộn là mầm mống của tai nạn:
 

• Vệ sinh sàn nhà:Luôn giữ khu vực dọc theo băng tải sạch sẽ, không để tràn đổ dầu mỡ hoặc vật liệu rơi vãi gây trượt ngã.
• Chiếu sáng:Đảm bảo hệ thống chiếu sáng đủ tốt tại các điểm chuyển tiếp và bảng điều khiển để người vận hành dễ dàng quan sát các bất thường.
• Lối đi bộ:Luôn duy trì lối đi thông thoáng, không để hàng hóa chặn đường tiếp cận các nút dừng khẩn cấp.

 
6. Đào tạo và diễn tập ứng phó sự cố
 
An toàn lao động không phải là việc làm một lần, mà là quá trình liên tục:
 

• Đào tạo định kỳ:Tất cả nhân viên mới và cũ đều phải tham gia các lớp huấn luyện về an toàn băng tải hàng năm.
• Diễn tập tình huống:Giả định các tình huống như kẹt tay, cháy động cơ hoặc đứt dây băng để nhân viên biết cách xử lý nút dừng khẩn cấp và sơ cứu kịp thời.
• Văn hóa báo cáo:Khuyến khích nhân viên báo cáo ngay các "sự cố suýt chút nữa" (Near-miss) để kỹ thuật viên kiểm tra trước khi nó trở thành một tai nạn thật sự.

 
7. Trang bị bảo hộ lao động cá nhân (PPE)
 
Người vận hành băng tải bắt buộc phải trang bị:
 

• Giày bảo hộ:Có mũi thép chống va đập và đế chống trơn trượt.
• Mũ bảo hiểm:Bảo vệ đầu khỏi vật liệu rơi từ trên cao (đặc biệt với băng tải dốc).
• Kính bảo hộ:Tránh bụi bẩn hoặc vật liệu bắn vào mắt.
• Găng tay phù hợp:Phải vừa vặn, không quá rộng để tránh bị cuốn vào khe hở con lăn.

 
Kết luận: An toàn là ưu tiên số một
 
Mọi giải pháp tăng năng suất hay tiết kiệm chi phí đều trở nên vô nghĩa nếu xảy ra tai nạn lao động. Việc tuân thủ các quy tắc an toàn khi vận hành băng tải không chỉ là tuân thủ pháp luật, mà còn là bảo vệ nguồn lực quý giá nhất của doanh nghiệp – đó chính là con người.
 
Xem thêm: 5 hệ thống băng tải công nghiệp phổ biến