D/P trong thanh toán quốc tế là gì?

Trong bối cảnh toàn cầu hóa, hoạt động xuất nhập khẩu ngày càng diễn ra sôi động. Để đảm bảo tính an toàn và minh bạch cho các giao dịch thương mại quốc tế, các bên tham gia luôn phải cẩn trọng trong việc lựa chọn hình thức thanh toán. Một trong những giải pháp được nhiều doanh nghiệp ưu tiên sử dụng hiện nay là nhờ thu kèm chứng từ (D/P). Vậy thực chất phương thức thanh toán D/P là gì? Hãy cùng phân tích chi tiết khái niệm, quy trình vận hành cũng như cách quản trị rủi ro của phương thức này qua bài viết dưới đây.

D/P trong thanh toán quốc tế là gì?

Thanh toán quốc tế luôn tiềm ẩn những rủi ro nhất định cho cả người bán lẫn người mua. Để cân bằng lợi ích giữa hai bên, các phương thức nhờ thu đã ra đời. Trong đó, D/P nổi lên như một công cụ đắc lực giúp người xuất khẩu nắm giữ quyền kiểm soát hàng hóa cho đến khi đối tác hoàn tất nghĩa vụ tài chính.

Phương thức thanh toán D/P là gì

D/P là từ viết tắt của cụm từ tiếng Anh documents against payment, dịch sang tiếng Việt có nghĩa là thanh toán giao chứng từ, hoặc trả tiền để được nhận chứng từ.

Hiểu một cách đơn giản nhất để trả lời cho câu hỏi phương thức thanh toán D/P là gì, đây là phương thức mà nhà xuất khẩu sẽ ủy quyền cho ngân hàng đại diện của mình xuất trình bộ chứng từ cho nhà nhập khẩu. Điểm cốt lõi là ngân hàng sẽ chỉ giao chứng từ gốc (để làm thủ tục nhận hàng) khi và chỉ khi người mua (nhà nhập khẩu) đã thanh toán đầy đủ số tiền ghi trên hóa đơn hoặc hối phiếu.

Về nguyên tắc, người mua phải tiến hành trả tiền cho người bán trong vòng 3 ngày kể từ thời điểm bộ chứng từ được xuất trình. Lệnh nhờ thu này chỉ thực sự được ngân hàng giải quyết khi có chỉ thị “Release Documents against Payment”. Để phương thức này có hiệu lực ràng buộc pháp lý cao nhất, bộ chứng từ thanh toán thường luôn được gửi kèm theo một hối phiếu, làm căn cứ xác định người mua đã thanh toán hay chưa. Mọi giao dịch tiền tệ qua phương thức này đều thực hiện qua hối phiếu chứ không thanh toán bằng tiền mặt hay chuyển khoản thông thường.

D/P at sight là gì?

Trong phân loại của D/P, hình thức phổ biến và an toàn nhất cho người bán chính là D/P at sight (thanh toán trả tiền ngay).

Khi áp dụng D/P at sight, người mua bắt buộc phải thanh toán ngay lập tức trị giá của lô hàng (bằng hối phiếu trả ngay) khi ngân hàng xuất trình bộ chứng từ. Ngay sau khi người thanh toán của ngân hàng nhận được tiền từ bên mua, họ mới tiến hành giao bộ chứng từ gốc và lấy dấu ký nhận của khách hàng. Hình thức này đảm bảo rằng người bán sẽ thu hồi vốn nhanh nhất có thể ngay khi hàng cập cảng đích.

(Lưu ý: Bên cạnh D/P at sight, còn có hình thức D/P X days sight, cho phép người mua có một khoảng thời gian nhất định (X ngày) để thanh toán kể từ khi xuất bộ chứng từ, nhằm tạo điều kiện cho người nhập khẩu tìm nguồn tài trợ vốn).

Ưu và nhược điểm khi dùng phương thức thanh toán D/P

Việc tìm hiểu phương thức thanh toán D/P sẽ không thể trọn vẹn nếu bỏ qua việc phân tích những lợi ích và hạn chế của nó đối với các doanh nghiệp.

Ưu điểm nổi bật:

• Tính đơn giản, dễ sử dụng: Khác với Tín dụng thư (L/C), phương thức D/P không yêu cầu doanh nghiệp phải có hạn mức tín dụng từ phía ngân hàng. Mọi thủ tục giấy tờ giữa người mua và người bán đều diễn ra tương đối dễ dàng và thuận tiện.
• Tiết kiệm chi phí: Vì ngân hàng chỉ đóng vai trò là bên trung gian thu hộ, mức phí dịch vụ và phí quản lý của D/P thấp hơn rất nhiều và hợp lý hơn hẳn so với phương thức thanh toán L/C.
• Kiểm soát tốt hàng hóa: Đối với người xuất khẩu, họ vẫn nắm quyền kiểm soát lô hàng của mình. Khách hàng bắt buộc phải trả tiền thì mới lấy được chứng từ để đi nhận hàng, do đó loại bỏ rủi ro bị "cướp hàng" mà không được trả tiền.
• Lợi ích vốn cho người mua: Người nhập khẩu không bị "om vốn" hay phải đặt cọc trước như các hình thức thanh toán T/T hoặc L/C, giúp họ có thời gian chuẩn bị dòng tiền.

Nhược điểm cần lưu ý:

• Rủi ro từ phía người mua: Nhược điểm lớn nhất là người mua hoàn toàn có quyền từ chối thanh toán và không nhận hàng vì bất kỳ lý do nào đó.
• Thiệt hại tài chính cho người bán: Nếu người mua từ chối nhận hàng, người bán sẽ phải đối mặt với rủi ro cực lớn. Đặc biệt nếu hàng được chuyển đi xa, chi phí vận chuyển ngược lại (return shipping) là vô cùng đắt đỏ. Điều này ép người bán phải tìm cách bán tháo, bán giảm giá lô hàng ngay tại nước đến để vớt vát chi phí.
• Ngân hàng miễn trừ trách nhiệm: Không giống như L/C, nếu nhà nhập khẩu từ chối thanh toán hối phiếu, ngân hàng của nhà xuất khẩu sẽ không có trách nhiệm phải trả số tiền này.
• Bất lợi cho người mua: Người nhập khẩu phải thanh toán tiền trước khi được tận mắt kiểm tra hàng hóa, do đó sẽ phải chịu rủi ro nếu hàng hóa bị hư hỏng, kém chất lượng hoặc không đúng như hợp đồng cam kết.

Bài viết tham khảo: https://gothl.vn/phuong-thuc-thanh-toan-d-p/